مير قوام الدين محمد رازى تهرانى
مقدمه 38
دو رساله فلسفى عين الحكمة وتعليقات
كه مصنّف در عين الحكمه شمارى از مهمّترين آنها را تبيين كرده است . از اين رو در حواشى يكى از دستنوشتها سزاوار دانسته شده كه تعليقات « قوام الحكمه » ناميده مىشود . « 1 » اين رسالهء فارسى شامل هيجده فصل با عنوان « تعليق » است كه - همان گونه كه گذشت - به همين دليل آن را تعليقات ناميده است . مير در اين رساله دربارهء مسائل و عناوين ذيل بحث كرده است : حمل شئ و وجود بر ممكن ، تعيّن وجود ، مقولات عشر ، حمل جوهر بر جواهر ، حمل عرض بر اعراض ، متعلّق جعل ، مجعول اوّل ، اقسام جوهر ، وحدت و كثرت ، واحد و كثير ، حمل و هو هويّت ، استحالهء علّيت جنس و نوع براى فصل ، جعل ماهيّت ، جعل فصل ، علّت حقيقي فصول ، ماهيّت من حيث هي ، عروض أمور عامّه بر ماهيّت ، فاعل وجود و شيئيت ماهيّت ، موجوديت مبدأ اوّل ، امتناع تصوّر كردن مبدأ اوّل ، بحث از مبدأ اوّل در فلسفه ، تشكيك در ذات و ذاتي ، حقيقت علم و ديدگاه أفلاطون و أرسطو در اين باب . معرّفى نسخهها و دستنوشتها الف - نسخههاى عين الحكمة : در تصحيح متن عين الحكمة از دو نسخه بهره برديم : 1 . نسخهء « د » : شامل 49 برگ با صفحات 17 سطرى ، مزيّن به حواشى مصنّف و ديگران ، كه به خطّ خوش نستعليق تحرير شده و كتابت آن در 23 شعبان سال 1102 ه . ق پايان پذيرفته است . اين نسخه در ضمن مجموعهء شمارهء 50698 / 1922 كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى قرار دارد . 2 . نسخهء « ج » : شامل 32 برگ با صفحات 15 سطرى كه به خطّ زيباى محمّد صالح حسينى به همراه متن فارسى عين الحكمه در رمضان 1114 ه . ق كتابت شده و مزيّن به حواشى مصنّف و ديگران مىباشد . اين نسخه در مجموعهاى تحت عنوان رسالات حكميه به شمارهء 12909 / 1475 در كتابخانهء
--> ( 1 ) . ر . ك : فهرست كتابخانهء اهدايى آقاى سيّد محمّد مشكاة به كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ؛ ج 3 ، ص 207 .